نشست پنجم ارائه گزارش پایان‌نامه‌هایی سینمایی برگزار شد: «تحلیل بازنمایی خانواده در سینمای ایران»

علاقمندانی که امکان شرکت در این جلسات را ندارند می‌توانند از طریق سایت آکادمی چهل به آدرس www.40class.com نشست‌ها را آنلاین و به صورت زنده تماشا کنند.

جلسه پنجم از سلسله نشست‌های تخصصی ارائه گزارشی از پایان‌نامه‌های سینمایی در دانشگاه‌های کشور با عنوان «تحلیل بازنمایی خانواده در سینمای ایران» به کوشش ضحی اقدامی روز شنبه ۲ دی ماه در محل مدرسه ملی سینمای ایران برگزار شد.

پژوهشگر نشست در ابتدا تعریف مدرنی از مفهوم خانواده ارائه داد: « برناردز یک جامعه شناس انگلیسی با تکیه بر آمار خود از جامعه انگلیس ادعا می‌کند که انگاره‌ی خانواده سنتی و هسته‌ای انگاره اشتباهی است و دیگر انواع خانواده مانند خانواده تک‌ولی را زیر سوال می‌برد. او از تحقیقاتش نتیجه می‌گیرد که خانواده از نوع گسترده آن، با ورود به شهر و مواجهه با تاثیرات توسعه صنعتی، خود را با شرایط آن تطبیق داده است؛ یعنی تعاریف موجود از خانواده در جوامع سنتی را حفظ کرده و فقط شیوه عملکرد آن تغییر کرده است».

وی سپس دست به مقایسه نحوه بازنمایی خانواده در فیلم‌های قبل و پس از انقلاب زد: «در فیلم‌های قبل از انقلاب ایران، در روابط بین فرزند و مادر، مادر شخصیتی پاک و فرشته‌مانند دارد و نقش مادر-پرستار را ایفا می‌کند. البته در آثار سینماگرانی چون پرویز کیمیاوی، بهرام بیضایی و داریوش مهرجویی با نگاهی متفاوت به این موضوع پرداختند».

اقدامی در ادامه به بیان شیوه انجام پژوهش خود پرداخت: «برای تحلیل فیلم‌های بهره گرفته شده در این پژوهش، دو عنصر روایت و سبک(میزانسن، فیلمبرداری، رابطه صدا و تصویر) و تکنیک‌های فنی‌ای که برای نمایش خانواده به کار برده شده‌اند، مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. زنان در خانواده فیلم‌های ایرانیِ بررسی شده، خواسته‌ی خود را در چالش با جامعه مطرح می‌کنند، مدتی موازنه قدرت را بهم می‌زنند اما دوباره سرجای خود برمی‌گردند و تسلیم کشمکشی که خود راه انداخته بودند، می‌شوند. باید به این نکته توجه کنیم که جامعه‌ای که از بازنمایی خود عاجز است، نمی‌تواند راه حل مناسبی برای مقابله با مشکلاتی که با آن درگیر است داشته باشد؛ ناتوانی از بازنمایی نشانه ورود ناقص و ناتمام به سامانه نشانه و نماد است و این امر می‌تواند جامعه را از رسیدن به هویت خود دور کند و البته باعث رواج هویت‌های دروغین و تفکرهای کلیشه‌ای در جامعه شود. در غالب فیلم‌هایی که این پژوهش بر آنها استوار است، خانواده‌ها بصورت هسته‌ای نمایش داده می‌شوند و خانواده‌های تک سرپرست یا از نوع خاص، کمتر دیده می‌شوند. در بیشتر موارد، بازگشت به خانواده یک راه نجات است و اصل، خانواده است».

چهار فیلم از رخشان بنی‌اعتماد و چهار فیلم از تهمینه میلانی برای این پژوهش استفاده شده‌ بودند که در طول جلسه نوع پرداخت آنها به خانواده مورد بررسی قرار گرفتند.

این مجموعه جلسات به کوشش واحد پژوهش مدرسه ملی و با هدف ایجاد تعامل و آشنایی بیشتر اهالی سینما با دستاوردهای علمی کشور و ارج نهادن به تلاش‌های پژوهش‌گران سینمایی در تمامی حوزه‌های دانشگاهی برگزار می‌گردد.

شایان ذکر است علاقمندانی که امکان شرکت در این جلسات را ندارند می‌توانند از طریق سایت آکادمی چهل به آدرس www.40class.com نشست‌ها را آنلاین و به صورت زنده تماشا کنند.